-

 

FATMA ALİYE HANIM ve MÜCADELESİ



Fatma Aliye Hanım tarihçi, hukukçu Ahmet Cevdet Paşa'nın kızıdır. Küçük yaşlarda okuma-yazmaya merak salmıştır. Zamanla Fransızcaya ilgi duymuş ve kendi çabasıyla öğrenmeyi başarmıştır. Tanzimat döneminde kadınların sesi olan öncüler arasında yer almıştır. Aslında bu dönemde yalnızca soylu kadınların seslerini duyurma çabası dikkat çekmiştir. Çünkü bu dönemde okuma-yazma oranı soylu kadınlar arasında daha yaygındı. Fatma Aliye Hanım'da "İslamcı-gelenekçi" bir babaya sahip olmasına rağmen kadınların sosyal hayatta görünür olması ve birey olarak tanınması, çok eşlilik, boşanma gibi vs. sorunlarına ses olmuştur. Bu konular ile ilgili bir Osmanlı kadını olarak birçok makaleler, romanlar ve kitaplar ele almıştır. 

Fatma Aliye Hanım'ın ilme olan merakını fark eden Cevdet Paşa maddi ve manevi destekte bulunur. ilerleyen zamanlarda Fatma Aliye Hanım on yedi yaşındayken kolağası Faik Beyle evlendirilir. Faik Beyin Fransızca bildiğini öğrenen Fatma Aliye Hanım dilini geliştireceğini düşünerek bu duruma sevinir. Lakin Faik Beyin Fransızcası ileri düzeyde değildir. Üstelik Fatma Aliye Hanıma da okuma-yazmayı yasaklamıştır. Evliliklerinin arasından on yıl geçtikten sonra okuma yazmasına izin verir. Bunun üzerine Aliye Hanım George Ohnet'in Volontes adlı kitabını " Bir Kadın" imzasıyla Türkçeye çevirir. Dönemin en popüler çevirisi arasında yer alır. Fakat çevirmenin Fransızcayı iyi kullanmasıyla kadın olduğuna kimse inanmamıştır. Ahmet Mithat Efendi ilk başlarda Cevdet Paşa'nın çeviriyi yaptığına ve kızına ithaf ettiğini düşünmüştür. Cevdet Paşa'nın kızına verdiği desteği görünce Ahmet Mithat ve Aliye Hanım arasında manevi baba-kız bağı kurulmuştur. Bu sayede birlikte yazı yazmaya başlamışlardır.

Fatma Aliye Hanım, birçok romanında kadının gücünü ve durumunu gözler önüne sermek için Udi, Enin'i gibi romanlar ele alır. Daha sonra kadının İslam'daki durumuna ve Osmanlıdaki kadını anlatmak için " Namdaran-ı Zenan İslamiyan" ve " Nisvan-ı İslam'ı" ele almıştır. Gazete ve dergilerde ise kadının toplumdaki yerini sorgulayan makaleler ele almıştır. Tanzimat döneminde Osmanlıda siyasi, askeri, sosyal ve kültürel alanda değişimler meydana gelmeye başlamıştır. Bu değişimde kadınlar da yer almak isteyerek eşitlik ve özgürlük için gazete ve dergilerde kimisi takma isimlerle kimisi de kendi orijinal isimlerini kullanarak yazılar yazmaya başlamışlardır. Fatma Aliye Hanım da bu dergilere yazılar yazarken bir yandan da kadınlara yönelik konferanslar vererek cemiyetlerle çalışmıştır. 

Cumhuriyet dönemine geçiş sürecinde Aliye Hanım "Modern Türk Kadınının" oluşumunda önemli sembol haline gelmiştir. İslamcı-gelenekçi olan Cevdet Paşa tarafından yetiştirilen Fatma Aliye Hanım bazı kaynaklarda İslamcı olarak da değerlendiriliyor. 


ANAHTAR KELİMELER

Fatma Aliye Hanım, kadının toplumdaki yeri, Osmanlıda kadın, Ahmet Mithat Efendi, Cevdet Paşa, Tanzimat dönemi, Cumhuriyet, Türk Kadın Hakları.


KAYNAKÇALAR

Şahika Karaca, Fatma Aliye Hanım'ın Türk Kadın Haklarının Düşünsel Temellerine Katkıları, Karadeniz Araştırmaları, Güz 2011, Sayı 31.

Firdevs Canbaz, Fatma Aliye Hanım'ın Romanlarında Kadın Sorunu, TÜRK EDEBİYATI BÖLÜMÜ Bilkent Üniversitesi, Ankara, Haziran 2005.

Gülnaz Gezer Baylı, Osmanlı'da Kadının Uyanışı: Fatma Aliye Hanım, Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Ankara.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

-
Resim
  NEZİHE MUHİTTİN VE MODERN KADIN Nezihe Muhittin, Cumhuriyetin ilk dönemlerindeki modern kadının kurucularından biri haline gelmiştir. 1889 yılında İstanbul’da varlıklı bir ailenin kızı olarak dünyaya gelmiştir. 1909 yılında Kız İdadisi’nde fen dersi öğretmeni olmuştur. Pedegoloji, Sosyoloji, Psikoloji üzerine iktam ve sabah gazetelerine yazı yazmıştır. Nezihe Muhittin, kendini Türk kadınlarının haklarına adamış ve 1913 yılında Osmanlı-Türk Hanımları Esirgeme Derneği’ne katılarak mücadelesine başlamıştır. Bu derneği kurmasındaki amacı ise kadınların da erkekler gibi siyasi alanlarda yer almasını istemektir. 1923 yılında ilk defa siyasi parti kurma girişiminde bulunarak "Kadınlar Halk Fırkasını" meydana getirmiştir. Fakat bu partinin faaliyetlerini yürütebilmesine valilik izin vermemiştir. yine aynı yıl on iki arkadaşıyla " Türk Kadınlar Birliğini" kurmuştur. Aslında bu dernek aracılığıyla kadınların tanınırlığı artmıştır.  Yaşanan Fransız İhtilaliyle kadınların...
Devamı
-
Resim
EBULFEZ ELÇİBEY ve TÜRKLÜK BİLİNCİ Elçibey 24 Haziran 1938'de Azerbaycan'ın Ordubad İlçesinin Keleki köyünde dünyaya gelmiştir. Yedi yıl süren ilkokul ve ortaokulu Ulus köyünde bitirerek Ordubad Kent 1 Nolu Lisesinde ise öğrenimini tamamlamıştır. 1957 yılında ise Azerbaycan Devlet Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi Arap Filolojisi Bölümü'nü kazanmıştır. 1962'de mezun olarak SSCB Su İşleri Enstitüsü Bakü Şubesinde tercüman olarak çalışmıştır. 1965- 1968 yılları arasında Ebulfez Elçibey aynı üniversitede yüksek lisans ve doktora eğitimini de tamamlamıştır.     Elçibey, Tolunoğulları Devleti başlıklı tezinde bölgenin tarihi hakkında bilgi vererek halifeliğin dağılmasından sonra kurulan ilk Türk Devletinin tarihine ışık tutarak tarih bilim dalında doktora derecesi almıştır. Yıl 1968- 1975'i gösterdiğinde M. E. Resulzade adına Bakü Devlet Üniversitesi'nin Tarih Fakültesi Asya ve Afrika Ülkeleri Tarih Kürsüsü'nde öğretim üyesi olarak akademik kariyerine devam sağlamı...
Devamı
-
Resim
  ÇOCUĞUN TOPLUMDAKİ YERİ ve TARİHSEL SÜRECİ İnsanoğlunun çocuklara ilgisi çok eskilere dayanır. Birçok tarih, sosyoloji, psikoloji vs. gibi çalışma alanlarının da ilgi odağı olmuştur. Çocuğun her çağda farklı bir anlamı vardır. Günümüzde 18 yaşını doldurmamış her birey çocuk olarak kabul edilir. Çocuklar bize geçmişimizi ve geleceğimizi hatırlatır. Bu yüzden büyükler olarak geçmişimizi düşünüp çocukların geleceğimizi şekillendireceğini bilerek öncü olmalıyız. Çünkü çocuk toplumun yapı taşıdır. Çocuk, sosyo-kültürel alanda farklılık gösterebilmektedir. BM Çocuk Hakları Sözleşmesine göre çocuk olgusu 18 yaşını doldurmamış veya 18’inden ay almamış olan genç yetişkin denilen kesimdir. Bu durumun ergenlikle hiçbir alakası yoktur. Cezai ehliyeti bulunmayan ama kendine has olan bireydir. Ergenlik, aile ve yeme-içme, toplumsal yapı olarak değişiklik gösterirken dini açıdan ise buluğ çağına eren ve tüm dini sorumlulukları alabilecek yaşta oldukları kabul edildiği için çocukluk olgusundan ç...
Devamı