EBULFEZ ELÇİBEY ve TÜRKLÜK BİLİNCİ

Elçibey 24 Haziran 1938'de Azerbaycan'ın Ordubad İlçesinin Keleki köyünde dünyaya gelmiştir. Yedi yıl süren ilkokul ve ortaokulu Ulus köyünde bitirerek Ordubad Kent 1 Nolu Lisesinde ise öğrenimini tamamlamıştır. 1957 yılında ise Azerbaycan Devlet Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi Arap Filolojisi Bölümü'nü kazanmıştır. 1962'de mezun olarak SSCB Su İşleri Enstitüsü Bakü Şubesinde tercüman olarak çalışmıştır. 1965- 1968 yılları arasında Ebulfez Elçibey aynı üniversitede yüksek lisans ve doktora eğitimini de tamamlamıştır. 

   Elçibey, Tolunoğulları Devleti başlıklı tezinde bölgenin tarihi hakkında bilgi vererek halifeliğin dağılmasından sonra kurulan ilk Türk Devletinin tarihine ışık tutarak tarih bilim dalında doktora derecesi almıştır. Yıl 1968- 1975'i gösterdiğinde M. E. Resulzade adına Bakü Devlet Üniversitesi'nin Tarih Fakültesi Asya ve Afrika Ülkeleri Tarih Kürsüsü'nde öğretim üyesi olarak akademik kariyerine devam sağlamıştır. 

   Elçibey'in siyasi ve ideolojik görüşünü anlayabilmek için söyleşilerini ve kayıtlara geçmiş sözlerinden anlamak mümkündür. Çünkü Elçibey'in kendisine ait hiçbir eseri bulunmamaktadır. Elçibey'in büyüdüğü ortam, aldığı eğitimler görüşünün şekillenmesinde etkili olmuştur. Elçibey'in büyüdüğü ortamdan da anlaşılmaktadır ki milliyetçilik bilinci ön plandadır.

   Türk doktrini açısından modern tarihin en önemli liderlerinden biridir. Elçibey Turancı değil, Türkçüdür. Birçok siyasetçiler, Tük edebiyatçıları ve fikir adamları onun Türkçü görüşlerinden etkilenmiş olup edebi yazılarında da buna yer vermişlerdir. 

   Elçibey'in Kasım 1992'de Ankara'daki konuşmasından da ' Birinci prensibimiz hangi milletten olursa olsun kendi milli bilincine sahip olmaktır.' sözüyle milli bilincini anlamaktayız.  Elçibey, Türklüğün Müslümanlıktan önde geldiğini vurguluyordu: ' Birincisi bizim Türklüğümüzdür. şimdi insanlarımızın kendisini bir millet, bir devlet ve tek bir Azerbaycan olarak yaşamayı düşünüyoruz.'

   Elçibey, Ortadoğu düşünürlerinden çok farklıydı. Çünkü Türkçülüğü Türk-İslam sentezinde kabul etmiyordu. Bunu " Bazen diyorum ki gelecek hedefimiz özgür, demokratik toplumdur, Türkçülük bilincidir, İslam inancıdır, bana sorarsanız, ruhen biraz da şamanım." sözlerinden de anlamaktayız.

ANAHTAR KELİMELER

Ebülfez Elçibey, Türklük, Türklük bilinci, Türk Dünyası, Azerbaycan, Nahçıvan, Ordubad, Bakü, Tolunoğulları, Keleki Köyü, Ulus Köyü.

KAYNAKÇALAR

Elçibey, Ebülfez (1992). “Bu Menim Taleyimdir”. Tertip edenler: Becan İbrahimoğlu, Adalet Tahirzade, Bakü: Gençlik Neşriyatı.

BAĞIMSIZLIĞA GİDEN YOLDA: EBÜLFEZ ELÇİBEY, Nilüfer MUTLU,  Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 20, 2019. 

  Ebulfez Elçibey’in Azerbaycan Özelinde Türk Dünyası Meselelerine Bakışı, Erhan YOSKA, 2020.